Feedback uit liefde


door Marcel Karreman

“Je speelt niet Marcel. Speel het spel!” Deze feedback gaf een docent toen ik 21 jaar oud was. Het heeft me nooit losgelaten. Het gidst me nog altijd door lastige tijden heen. Voor anderen betekent het waarschijnlijk weinig: een opportunistische, weinig concrete tip. Voor mij was het life changing. Ik heb me erdoor bevrijd uit een keurslijf en ben er autonomer en creatiever door geworden. Wat maakte dat die opmerking zoveel betekende? Het is zeker geen feedback volgens de regels van het spel: geen verwijzing naar een concrete gebeurtenis, de docent gaf niet aan wat het effect van niet spelen voor mij of mijn werk betekende, hij checkte bij mij niet of ik begreep wat hij bedoelde… Bij echt goede feedback zijn fundamentelere zaken van belang dan de zogenaamde feedbackregels: zorg dat je de kern weet te raken, een goede timing hebt, de juiste toon zet en feedback geeft uit liefde.

De kern raken gaat over de inhoud. Feedback wordt al snel als triviaal ervaren als het alleen over gedrag gaat. Het is pas effectief als het daaronder liggende persoonlijke waarden raakt of zelfs je basisbehoeften als mens. In die tijd liep ik als jonge jongen vaak op mijn tenen om vooral maar te voldoen aan de mogelijke verwachting van anderen. ‘Speel het spel’ appelleerde aan een diepe behoefte waar ik tot dan toe nog niet bij kon komen.

Timing en toonzetting gaat over feedback-tactiek. Het gaat over ‘snappen wanneer en hoe je tot iemand door kunt dringen’. Wanneer is iemand eraan toe om echt te begrijpen wat je zegt? Welke toonzetting maakt dat het werkt? Mijn docent zei dit op een moment dat ik het spelen in een improvisatie direct kon toepassen. Hij leefde het voor door zijn enthousiasmerende wijze van spreken.

De liefde van de feedbackgever gaat over onbaatzuchtigheid. Je voelt als ontvanger van feedback als er eigenbelang in het spel is. Open en onderzoekend feedback ontvangen lukt vooral als je weet dat het je gegund is dat je echt iets leert. En minder als het direct iets voor de ander of het werk moet opleveren. Natuurlijk mag er een win-win uit voortkomen. Maar als ander gedrag een must is, spreek ik liever over aanspreken dan over feedback.

In speelfilms vind je mooie voorbeelden van feedback die de hoofdrolspeler aanzetten tot belangrijke keuzes in hun leven. In de film The Legend of Bagger Vance is professional golf speler Rannulph Junuh (Matt Damon) hopeloos uit vorm door een traumatische ervaring tijdens de eerste wereldoorlog. Als hij in het holst van de nacht tamelijk moedeloos een balletje slaat, komt vanuit het donker Bagger Vance (Will Smith) aanlopen. Een onbekende die zijn caddy en mentor zal worden.

Fragment The Legend of Bagger Vance

Junuh is een golfer in hart en nieren. Bagger raakt hem met een tamelijk confronterende opmerking over zijn spel. De toon is luchtig prikkelend, er is nog onvoldoende relatie om het steviger neer te zetten, maar het zet Junah wel aan het denken. De feedback is welgemeend. Bagger wil vooral helpen, hij hoeft er letterlijk geen beloning voor. Al met al reden genoeg om, na wat tegensputteren, de feedback ter harte te nemen en Bagger als een mentor te accepteren.

In het Double Healix model van Manfred van Doorn zien we deze luchtige aanpak als een vorm van divergerende feedback: ruimte bieden, alternatieve manieren van kijken voorleggen, playful en redelijk vrijblijvend. Hiertegenover staat een confronterender stijl die minder ruimte laat, serieuzer van toon en richting gevend is: convergerend. Ook deze stijl van feedback geven werkt pas echt als het om zaken gaat die een kern raken, vanuit het hart komen en op het juiste moment worden gegeven.

In een scène in Good Will Hunting, wordt Will Hunting (wederom Matt Damon) aangesproken door zijn beste vriend Chuckie (Ben Affleck, met Damon de schrijver van dit prachtige verhaal). Chuckie vindt dat Will moet vertrekken uit de arbeidersbuurt en dat hij gebruik moet maken van zijn talenten. De feedback is onontkoombaar. Will voelt dat hij echt moet vertrekken. Nu wel. Maar als Chuckie dit aan het begin van de film had gezegd, was het bad timing geweest en had Will het nog niet begrepen. Zeker niet als er geen diepe behoefte aan ten grondslag lag. Als het liefdeloos was geweest had de intelligente en sensitieve Will dat gemerkt.

Fragment Good Will Hunting

Integrative Development is een opleiding die bestaat uit zeven tweedaagse modules over persoonlijke, professionele en maatschappelijke ontwikkeling, opvoeding en leiderschap. In een aantal van de modules komt feedback als een van de vele thema’s aan de orde. Zo gaat het in de module over ‘Competentieontwikkeling en basaal leiderschap’ over feedback geven als vaardigheid. In ‘Teamleiderschap en teamfasen’ besteden we aandacht aan feedback die een team sterker maakt. In de module ‘Waar hebben we echt behoefte aan? Basisbehoeften achter menselijk gedrag’ kijken we naar de diepe menselijke behoefte aan waardering en hoe feedback je echt kan raken als deze -direct of indirect- aan basisbehoeften is gelinkt. En we geven elkaar feedback, wat bij de deelnemers regelmatig leidt tot nieuwe keuzes in werk en leven. Misschien is dat voor hen juist wat een Double Healix opleiding zo waardevol maakt.

 

Back to Top