De dringende behoefte aan een richtinggevend verhaal


door Manfred van Doorn

Fake it till you make it… Het is een advies dat wordt gegeven als mensen nieuw gedrag willen aanleren. De ontwikkeling gaat dan vaak van onbewust onbekwaam, bewust onbekwaam, bewust bekwaam naar onbewust bekwaam. Zouden we dat voor hele samenlevingen kunnen doen?

Op dit moment verkeren we in de fase van ‘bewust onbekwaam’. We zien dat onze huidige manier van samenleven haar beste tijd heeft gehad. Het was het simplistische verhaal van hard werken, veel consumeren en veel denationaliseren. Druk, druk, druk, was het buzz-word en burn-out een verplichte toestand die je tenminste een keer in je carrière moest hebben meegemaakt. Crisis lijkt het meest gebruikte woord te zijn. We zijn als mensheid nu bewust onbekwaam in het omgaan met onszelf, met elkaar, met onze omgeving.
De volgende stap is: bewust bekwaam. Onszelf een nieuw verhaal vertellen, tot we erin geloven, tot we het verhaal zíjn.

De crisis waarin we verkeren: de natuurlijke omgeving die haar veerkracht verliest, destructieve verdienmodellen die maken dat mensen rijk worden van oorlog boven vrede, medicijnen boven gezondheid, bewerkt voedsel boven verse groenten, enzovoort. Het leverde ons als rijke westen een korte tijd veel luxe op, maar nu verdwijnen de banen, wankelt de economie en vraagt de wereld om een nieuw verhaal.

Een nieuw verhaal waarin we als gemeenschap zelf meer waarde  en minder geld creëren, waarin voor iedere wereldburger een basisinkomen vanzelfsprekend is, waarin landen beloond worden voor het handhaven en uitbreiden van bossen, waarin artsen actief coachen voor gezondheid en waarin voeding vrij van chemicaliën is. Het is een toekomst die zowel ver weg is, als dichtbij. Het is een toekomst die minstens 3 ingrediënten vergt: een crisis, disruptieve technologie (zoals de Blockchain) en een nieuw richtinggevend verhaal.

Door middel van dit richtinggevend verhaal kunnen we onszelf vertellen wat een eer het is om deel uit te maken van een ontwikkeling die al miljarden jaren duurt, die ons nu de kans geeft om verantwoordelijkheid te nemen, voor onszelf, voor andere mensen, en andere levende wezens. Het zal een verhaal zijn waarin we genieten van het leven, van elkaar, van de omgeving op een manier waarop we de wereld beter maken. Het kan een verhaal worden van nieuwe, ontspannende manieren van werken door zinvol bijdragen. Het kan vertellen van nieuwe manieren van organiseren, elkaar versterken en jezelf tot speelse creativiteit ontwikkelen.
Een dergelijk verhaal zal inspelen op het grote menselijk verhaal, het plaatst ons in historisch perspectief en benadrukt dat we spanningsvelden in ons dragen, dat onze behoeften vaak tegenstrijdig zijn en dat we telkens verzoeningen in onszelf kunnen bewerkstelligen. Dat we compassie kunnen oefenen. Dat dat geen bijzaak is, maar hoofdzaak. Of beter: hartezaak.

Het verhaal zal schaalbaar zijn: het zal helpen bij het liefdevol opvoeden en scholen van kinderen in de richting van een deel-economie, een leven vol vrije tijd en zorg voor het eigen lichaam en dat van de omgeving. Op het niveau van competenties zal het aandacht geven aan gezonde balans, de vreugde van een leven lang leren en de kunst van meditatie. Op het niveau van teams zal meer nadruk liggen op netwerken, snel wisselende samenwerkingsverbanden, dienstbaarheid aan persoonlijke en maatschappelijke ontwikkeling.
Op het niveau van organisaties komt meer en meer de nutsfunctie terug. Zero-marginal cost productie zal bezit veranderen, delen de norm maken en organisaties zullen niet meer op angst maar aantrekkelijkheid en reputatie sturen.
Een aantal benaderingen hebben al passende ideeën over een dergelijk samenhangend en richtinggevend verhaal. Te denken valt aan het werk van Jacque Fresco, de Zeitgeist films van Peter Joseph, maar ook het hele werk van Ken Wilber.

Wij hebben een combinatie gevonden van het werk van Joseph Campbell met de niveaus van omvattendheid van het bewustzijn (onder meer terug te vinden in de chakra-filosofie) en praktische ontwikkelingspsychologie.
We willen mensen helpen ervaren hoe verschillende vormkrachten met elkaar op spanning staan. In het fysieke zijn dit bijvoorbeeld de zwaartekracht tegenover de oprichtingskracht, in de persoonlijkheid bijvoorbeeld de behoefte aan overgave tegenover de behoefte aan controle. In organisaties zijn het de spanning tussen resultaat en betekenis, tussen competitie en samenwerking. In de maatschappij is het de spanning tussen zelfredzaamheid en solidariteit, tussen collectivisme en individualisme. Dit model is zelf ook een verhaal. Het ontwikkelt zich in dialoog met de mensen die bij ons opleidingen volgen, die ermee werken of ernaar luisteren.  Het is een verhaal over de spanning tussen goed en kwaad, tussen arm en rijk, tussen passie en compassie. Het is een verhaal over verzoeningen, over nieuwe menswording, over gezonde organisaties. Het is een verhaal dat we keer op keer kunnen vertellen, tot we het zelf geloven, tot we het verhaal zijn..

Voor een impressie van wat we in de wereld proberen te zetten, volg de opleiding Integrative Development. Lees hier verder…

 

Back to Top